EDUKACJA PRZEDSZKOLNA W NOWYCH FORMACH
ponad 15 lat temu
„Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć
nauczyłem się w przedszkolu,
o tym jak żyć, co robić i jak postępować,
współżyć z innymi,
patrzeć, odczuwać, myśleć,
marzyć i wyobrażać sobie lepszy świat”-
Robert Fulghum
nauczyłem się w przedszkolu,
o tym jak żyć, co robić i jak postępować,
współżyć z innymi,
patrzeć, odczuwać, myśleć,
marzyć i wyobrażać sobie lepszy świat”-
Robert Fulghum
Od września 2009r. obowiązują zmiany wprowadzone do ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z nimi niektóre sześcioletnie dzieci zostały objęte wcześniejszą edukacją szkolną i są uczniami klasy I. Liczna grupa ich rówieśników pozostała jednak w przedszkolach i jest objęta zaleceniami sformułowanymi w nowej podstawie programowej wychowania przedszkolnego.
Podstawa programowa wychowania przedszkolnego to opis umiejętności niezbędnych do podjęcia nauki w szkole (można uczyć więcej, ale tylko wtedy, gdy jest to zgodne z potrzebami edukacyjnymi dzieci). Dokument ten wyraźnie określa, że celem edukacji przedszkolnej jest wspomaganie rozwoju dziecka i przygotowanie do edukacji, a nie nauczanie. Zadaniem nauczycieli przedszkoli jest ukształtowanie
u dzieci gotowości do opanowania umiejętności czytania i pisania w szkole, dlatego preferowane są formy pracy oparte na dziecięcej aktywności.
Rozwój dziecka w wieku przedszkolnym będzie przebiegał harmonijnie, kiedy nauczyciel stworzy sytuacje stymulujące postawy samodzielności, współpracy i zgodnego współżycia z innymi ludźmi, pobudzające intelekt i wrażliwość estetyczną, uwrażliwiające sferę emocjonalną na radzenie sobie w różnych nowych i trudnych sytuacjach.
W trosce o prawidłowy rozwój psychofizyczny i przebieg wychowania i kształcenia dziecka, podstawa programowa podkreśla,
że co najmniej jedną piątą czasu w tygodniu należy przeznaczyć na swobodną zabawę z niewielkim udziałem nauczyciela. Tyle samo
czasu dzieci powinny spędzać na świeżym powietrzu : w ogrodzie, parku, na boisku, również nie więcej niż jedną piątą tygodniowego czasu w przedszkolu zajmować mają różnego typu zajęcia dydaktyczne
realizujące wybrany program. Pozostałe dwie piąte czasu wypełnia swoją inwencją nauczyciel dbając o czynności opiekuńcze i samoobsługowe oraz inne, według własnego pomysłu.
Podstawową formą pracy w przedszkolu jest zabawa. W związku z tym, że fakt ten budzi obawy rodziców – spotykamy się z licznymi pytaniami „czy dzieci w przedszkolu będą się uczyć?”, „czy przeznaczenie znacznej ilości czasu na zabawę oznacza, że dzieci pójdą nieprzygotowane do szkoły?”, należałoby przypomnieć o wartości zabawy i jej wpływie na rozwój dziecka. W zabawie ujawnia się
aktualny poziom rozwoju poznawczego, emocjonalnego, społecznego i ruchowego dziecka, jak również jego wiedza o sobie i świecie (obserwacja dziecka w trakcie zabawy daje nam najwięcej wiedzy
o jego rozwoju ). Jeżeli dziecko spontanicznie nie podejmuje zabaw określonego rodzaju albo wręcz ich unika, nie wybiera pewnych zabawek, możemy przypuszczać, że ma problemy ze sprawnościami,
które są potrzebne w tych zabawach lub funkcje w nich angażowane wolniej się rozwijają.
Pewne zabawy wymagają prawidłowej percepcji wzrokowej,
inne słuchowej czy sprawności manualnej, umiejętności nawiązywania kontaktów z innymi, a to może decydować o preferencjach w wyborze zabawy. Typ zabawy ,jaki dziecko wybiera i sposób, w jaki ona
przebiega, pozwala prognozować powodzenie dziecka w szkole.
Jeśli przedszkolak potrafi:
– zorganizować zabawę,
– z uwagą rozwiązywać pojawiające się w niej problemy,
– dłużej koncentrować uwagę,
– decydować w rozsądnych granicach ,czym i kiedy będzie
się bawił,
– funkcjonować społecznie w grupie rówieśników w przedszkolu,
będzie prawdopodobnie lepiej radził sobie z nauką w szkole,
stanie się bardziej samodzielny
i łatwiej mu będzie wziąć odpowiedzialność za swoje edukacyjne działania.
Będzie sobie dobrze radził w grupie rówieśniczej, a to daje poczucie bezpieczeństwa sprzyjające odnoszeniu sukcesów w szkole.
Podstawowe rodzaje spontanicznych zabaw dzieci to zabawy konstrukcyjne, tematyczne i ruchowe. Każda z tych form ma wpływ na wszystkie sfery rozwoju dziecka, choć każda w nieco innych proporcjach.
W podstawie programowej ustalono zakres wspierania dzieci
w rozwijaniu czynności intelektualnych potrzebnych im w nauce
szkolnej, także w edukacji matematycznej (rozumowanie
przyczynowo – skutkowe, klasyfikacja, wnioskowanie
o wprowadzanych i obserwowanych zmianach).
Nauczyciele dostosowują program nauczania do potrzeb i możliwości dzieci, indywidualizują proces edukacyjny, traktują prawo dziecka do rozwoju jako nadrzędny cel edukacji.
Należy również podkreślić, że na poziomie wychowania przedszkolnego można uczyć dzieci czytania, ponieważ programy autorskie mają rozszerzać to, co jest zalecane w podstawie programowej. Nie może się to jednak odbywać kosztem wykształcenia gotowości dzieci do nauki czytania w połączeniu z nauką pisania.
Podstawa programowa jest dla dzieci – a nie dzieci dla podstawy programowej.
Podstawa programowa wychowania przedszkolnego to opis umiejętności niezbędnych do podjęcia nauki w szkole (można uczyć więcej, ale tylko wtedy, gdy jest to zgodne z potrzebami edukacyjnymi dzieci). Dokument ten wyraźnie określa, że celem edukacji przedszkolnej jest wspomaganie rozwoju dziecka i przygotowanie do edukacji, a nie nauczanie. Zadaniem nauczycieli przedszkoli jest ukształtowanie
u dzieci gotowości do opanowania umiejętności czytania i pisania w szkole, dlatego preferowane są formy pracy oparte na dziecięcej aktywności.
Rozwój dziecka w wieku przedszkolnym będzie przebiegał harmonijnie, kiedy nauczyciel stworzy sytuacje stymulujące postawy samodzielności, współpracy i zgodnego współżycia z innymi ludźmi, pobudzające intelekt i wrażliwość estetyczną, uwrażliwiające sferę emocjonalną na radzenie sobie w różnych nowych i trudnych sytuacjach.
W trosce o prawidłowy rozwój psychofizyczny i przebieg wychowania i kształcenia dziecka, podstawa programowa podkreśla,
że co najmniej jedną piątą czasu w tygodniu należy przeznaczyć na swobodną zabawę z niewielkim udziałem nauczyciela. Tyle samo
czasu dzieci powinny spędzać na świeżym powietrzu : w ogrodzie, parku, na boisku, również nie więcej niż jedną piątą tygodniowego czasu w przedszkolu zajmować mają różnego typu zajęcia dydaktyczne
realizujące wybrany program. Pozostałe dwie piąte czasu wypełnia swoją inwencją nauczyciel dbając o czynności opiekuńcze i samoobsługowe oraz inne, według własnego pomysłu.
Podstawową formą pracy w przedszkolu jest zabawa. W związku z tym, że fakt ten budzi obawy rodziców – spotykamy się z licznymi pytaniami „czy dzieci w przedszkolu będą się uczyć?”, „czy przeznaczenie znacznej ilości czasu na zabawę oznacza, że dzieci pójdą nieprzygotowane do szkoły?”, należałoby przypomnieć o wartości zabawy i jej wpływie na rozwój dziecka. W zabawie ujawnia się
aktualny poziom rozwoju poznawczego, emocjonalnego, społecznego i ruchowego dziecka, jak również jego wiedza o sobie i świecie (obserwacja dziecka w trakcie zabawy daje nam najwięcej wiedzy
o jego rozwoju ). Jeżeli dziecko spontanicznie nie podejmuje zabaw określonego rodzaju albo wręcz ich unika, nie wybiera pewnych zabawek, możemy przypuszczać, że ma problemy ze sprawnościami,
które są potrzebne w tych zabawach lub funkcje w nich angażowane wolniej się rozwijają.
Pewne zabawy wymagają prawidłowej percepcji wzrokowej,
inne słuchowej czy sprawności manualnej, umiejętności nawiązywania kontaktów z innymi, a to może decydować o preferencjach w wyborze zabawy. Typ zabawy ,jaki dziecko wybiera i sposób, w jaki ona
przebiega, pozwala prognozować powodzenie dziecka w szkole.
Jeśli przedszkolak potrafi:
– zorganizować zabawę,
– z uwagą rozwiązywać pojawiające się w niej problemy,
– dłużej koncentrować uwagę,
– decydować w rozsądnych granicach ,czym i kiedy będzie
się bawił,
– funkcjonować społecznie w grupie rówieśników w przedszkolu,
będzie prawdopodobnie lepiej radził sobie z nauką w szkole,
stanie się bardziej samodzielny
i łatwiej mu będzie wziąć odpowiedzialność za swoje edukacyjne działania.
Będzie sobie dobrze radził w grupie rówieśniczej, a to daje poczucie bezpieczeństwa sprzyjające odnoszeniu sukcesów w szkole.
Podstawowe rodzaje spontanicznych zabaw dzieci to zabawy konstrukcyjne, tematyczne i ruchowe. Każda z tych form ma wpływ na wszystkie sfery rozwoju dziecka, choć każda w nieco innych proporcjach.
W podstawie programowej ustalono zakres wspierania dzieci
w rozwijaniu czynności intelektualnych potrzebnych im w nauce
szkolnej, także w edukacji matematycznej (rozumowanie
przyczynowo – skutkowe, klasyfikacja, wnioskowanie
o wprowadzanych i obserwowanych zmianach).
Nauczyciele dostosowują program nauczania do potrzeb i możliwości dzieci, indywidualizują proces edukacyjny, traktują prawo dziecka do rozwoju jako nadrzędny cel edukacji.
Należy również podkreślić, że na poziomie wychowania przedszkolnego można uczyć dzieci czytania, ponieważ programy autorskie mają rozszerzać to, co jest zalecane w podstawie programowej. Nie może się to jednak odbywać kosztem wykształcenia gotowości dzieci do nauki czytania w połączeniu z nauką pisania.
Podstawa programowa jest dla dzieci – a nie dzieci dla podstawy programowej.
W myśl rozporządzenia MEN nauczyciele przedszkola zobowiązani są do prowadzenia systematycznej obserwacji i analizy zachowań dzieci wraz z ich dokumentacją.
Pomoże to lepiej poznać ich indywidualne możliwości umysłowe
i ustalić potrzeby rozwojowe. Ponadto w roku poprzedzającym rozpoczęcie przez dzieci nauki w klasie I szkoły podstawowej, nauczyciele przeprowadzają analizę gotowości do podjęcia nauki w szkole.
Pomoże to lepiej poznać ich indywidualne możliwości umysłowe
i ustalić potrzeby rozwojowe. Ponadto w roku poprzedzającym rozpoczęcie przez dzieci nauki w klasie I szkoły podstawowej, nauczyciele przeprowadzają analizę gotowości do podjęcia nauki w szkole.
Opracowała: mgr Renata Kowalik
dyrektor Miejskiego Przedszkola nr 1
w Ciechanowie